Zapewne każdy wie, że stal jest stopem żelaza i węgla, który jest obrabiany cieplnie. Stal zobaczymy w zasadzie wszędzie, wykorzystywana jest przy konstrukcjach budowlanych, w samochodach, statkach. Ze stali tworzone są puszki na konserwy, instalacje elektryczne, narzędzia oraz przeróżne inne przedmioty. Można więc powiedzieć, że gdyby nie stal, to nie posiadalibyśmy większości produktów codziennego użytku. Skąd więc wzięła się stal i kiedy się pojawiła?

Stal – co to jest i jak się ją tworzy?

Żeby wyprodukować stal konieczna jest bardzo wysoka temperatura, ponieważ jest to stop żelaza i węgla, który należy obrobić cieplnie i plastycznie. Ważne przy stali jest to, że ilość węgla nie może przekraczać 2,11 %. Im więcej węgla, tym stal jest twardsza. Oprócz tego w stali znajdują się takie półprodukty jak:

  • ruda,
  • wapień,
  • złom stalowy,
  • woda,
  • powietrze.

Stal tworzona jest w dużych piecach, w których zachodzi proces prażenia węgla i topienia innych półproduktów, a na koniec dolewane jest roztopione żelazo. Po umieszczeniu w środku chłodzonej wodą lancy z tlenem, mieszanka gotuje się i dzieją się w niej właściwe reakcje chemiczne. Po odpowiednio długim gotowaniu metalu można go przelać do maszyn odlewniczych, w których można uzyskać pożądany kształt stali, a na samym końcu stalowy produkt jest zgniatany przez walec, tak żeby otrzymać odpowiednią grubość.

Stal może mieć różne właściwości fizyczne, chemiczne i środowiskowe. Istnieje niemal 3,5 tysiąca różnych rodzajów stali. Inne jej typy są wykorzystywane przy produkcji pojazdów, inne dostanie producent konstrukcji stalowych, a jeszcze inne do robienia śrubek. Warto wiedzieć, że nowsze samochody są tworzone z innego rodzaju stali, niż jeszcze kilkadziesiąt lat temu. Z tego powodu są mocniejsze, ale przy tym lżejsze.

Kiedy zaczęły się pojawiać pierwsze stalowe przedmioty?

Pierwsze wyroby ze stali pojawiały się już w czasach starożytnych, kiedy to zaobserwowano, że po dorzuceniu węgla do żelaza otrzymuje się niesamowicie twardy materiał, który nadaje się do wyrabiania broni i narzędzi. Przez wiele lat nikt nie obliczył proporcji, jakich trzeba wykorzystywać, więc stworzenie prawidłowej stali było jedynie przypadkiem, a co za tym idzie produkty te kosztowały bardzo dużo. Produkcja stali z prawdziwego zdarzenia zaczęła się w rzeczywistości w XIX wieku, kiedy zaczął rozwijać się przemysł kolejowy i niezbędne było wykorzystanie lepszego surowca od żelaza, oraz takiego, które zawsze ma podobne właściwości. Dodatkowo pojawiła się kwestia wojny krymskiej, przez którą konieczne było wynalezienie nowych pocisków, co jeszcze bardziej skłoniło Brytyjczyków do znalezienia odpowiednich proporcji oraz składników, aby wykonać stal.

Produkcja stali – gdzie się ją tworzy i ile?

Największymi producentami stali na świecie są Chiny, Stany Zjednoczone, Japonia, Indie i Rosja, przy czym Chiny zdecydowanie przodują w statystykach i produkują ponad 50% ogólnoświatowych zapasów stali. Największe fabryki produkujące stal na świecie to:
  • ArcelorMittal Luksemburg
  • Baosteel Group Chiny
  • POSCO Pohang Iron and Steel Company Korea Południowa
  • Nippon Steel Japonia
  • JFE Holdings Japonia
  • Jiangsu Shagang Group Chiny
  • Tata Steel Indie
  • Angang Steel Company Chiny

W 2018 roku ogólnoświatowa produkcja stali osiągnęła 1 808,6 mln ton. Aktualnie przekształcił się też sposób produkcji stali. Przemysł stalowy poczynił wielkie wysiłki w celu ograniczenia zanieczyszczenia środowiska w ciągu ostatnich dziesięcioleci. Wytwarzanie dziś jednej tony stali potrzebuje jedynie 40% energii, którą wyprodukowano w 1960 r. Stal jest niezmiernie bezpiecznym dla środowiska surowcem. Jest rewelacyjnym tworzywem do przetwarzania i jej specyfikacja jest identyczna, nie ważne jak wiele razy zostanie przetopiona.

Kiedy już surowiec zostanie już wyprodukowany, jest on przewożony m.in. do producentów konstrukcji stalowych – to tam tworzone są fragmenty niezbędne do wybudowania hali magazynowych.